| |
| |
 |
|
 |

Osmanlı Kostümleri ile ilgili Defile |
 |
| |
| Yer:
|
Aya
İrini |
| Tarih: |
2000 |
|
|
Danışmanlığı
ve uygulamasının Canan Göknil ve kurduğu ekip tarafından yapılan
projenin içeriği: İş Bankası'nın sponsorluğunda basılmış
olan “Padişah Portreleri” isimli kitaptan
tespit edilen resimlerin; kostüm ve aksesuvarlarının araştırılması,
sahne tekniklerine göre uygulanması ve kronolojik sırayla sunulması.
Proje ve Performans bir erkek modacısının kendi yorumudur, vazifemiz
hataları minimumda tutmak, kıyafetleri biçim olarak en doğru şekilde
sahne üstünde teşhir etmektir. Bu projede normal terzilikten öte
başka bir birikim gerektirdiği için, Projenin kostüm araştırma
ve uygulama koordinasyonun başına Proje sahibine danışman olarak
İstanbul Şehir Tiyatrosu kostüm tasarımcısı Canan Göknil ve 10
kişilik bir kostüm ekibi olarak geldik.
(Söyleme gereğini duyuyorum çünkü uzmanlık alanım olduğu halde
ismimi hiçbir yerde göremedim)
Bu proje için Osmanlı dönemine ait (2 ayda ulaşabildiğim) bütün
kıyafet verileri ve 624 yıllık Osmanlı dönemini inceledim.
Projenin aşamaları:
Araştırma
Uygulama
Sunum
Araştırma ve uygulama:
I. BÖLÜM 13.yy. - 18.yy. ve II. BÖLÜM 19.yy. - 20.yy. olarak iki
bölüme ayırdım.
I. BÖLÜM 13.yy - 18.yy. Türklerin Anadolu’ya göç etmeleri
sırasında Çin ve Orta Asya’daki akınlarından beraberinde getirdiği
şâman ve müslüman kültür, göçebe yaşamın gereksimelerinden doğan
doğal yaşam ile birleşiyor. Osmanlı’ya, Anadolu’nun batısı ve
İstanbul'da yaşayan Hırıstıyan Bizans kültürü de eklenenince ortaya
çıkan giyim tarzının "erken dönem Osmanlı giyim stilini"
oluşturduğunu gördüm.
II. BÖLÜM 19. yy - 20.yy. III.Selim döneminde başlayan
tekstildeki yeniliklerin II. Mahmud döneminde uygulanmasıyla ortaya
çıkan frenk stili kıyafetler, Osmanlı yaşam biçimiyle harmanlanınca
geç dönem Osmanlı’nın giyim stilini yarattığını tesbit ettim.
Fotograf sanatının 19. y.y.'da girdiği Osmanlı’da, görsel referans
(resim, minyatür) anlatım ve izlenim üzerine yorumlanıp belirleniyordu.
Bunları incelemek ise ayrı bir uzmanlık gerektiriyordu
Projenin I. ve II. Bölümü için yapılan araştırmalarda, Osmanlı
kıyafetinin stilini belirleyen “gelenek-deney-bilgi” sisteminin
kaynaklarını açıklayan Prof. Önder KÜÇÜKERMAN‘la görüştüm.
Topkapı Sarayı Müzesi Müdürü Dr. Filiz ÇAĞMAN’la görüştüm. Topkapı
Sarayı padişahlarının yaşam biçimlerini inceledim.
Topkapı Sarayı Müzesi Kıyafet ve Kumaş Bölümü Sorumlusu Doç. Dr.
Hülya TEZCAN’la birlikte müze arşivinde bulunan çeşitli kaftanların,
entari, şalvarların, mintanların ve ceket, pantalon, işleme ve
süslemelerin orjinal kalıpları çıkartıldı. Kumaş bilgileri alındı.
Osmanlı kumaşları hakkında Serdar Gülgün’ün danışmanlığını yaptığı
Vakko müesseselerinde kumaşların bir kısmı bastırıldı.
Dönemin pamuklu dokumaları; kirpas, miskali boğası, tülbent.
Yünlü dokumaları; çuha, aba, keçe, sof, şal
İpekli dokumaları; tafta ve valâ, bürümcük, hilali canfes, kutnu,
çitari, atlas hatai, diba, hare.
Kadife, çatma kadife.
Sarayda kullanılan; kemha, seraser, serenk, şib, abani, savaî,
selimiye kumaşları incelendi.
Kostümlerin dikiminde kullanılması için dönemin kumaşlarına benzer
kumaşlar proje sahibi tarafından seçildi.
Kostümlerin işlemeleri, desen ve aksesuvarlarının çizimi İstanbul
Şehir Tiyatroları kostüm tasarımcısı Nihal KAPLANGI KAYA’nın uygulama
ve takibine verildi.
Başlar ve ayakkabıların örnekleri bulundu, aslına uygun örnekler
yapıldı. Üzerindeki motifler çizildi. İ.B.Ş.T şapka sorumlusu
Nilgün KURAL ve Uzman ayakkabı realizatörleriyle çalışmalar başladı.
Saç, sakal, bıyıkların padişahlara göre renkleri ve tipleri belirlendi.
Sahne kuaförleri tarafından çalışmaları başladı ve örnekler görüldü.
Takıların ve sorguçların örnekleri tespit edildi, çizimleri hazırlandı.
Topkapı Sarayı’nda resimler çekildi. Maxima aksesuvarın sahibi
Anjel hanım ve oğlu Vedat Eskinazi tarafından yapılan örnekler
onaylandı.
Askeri Müze, Topkapı Sarayı, Dolmabahçe Sarayı Müzelerinde silahlar
incelendi. Çalışmalar başladı.
Öncelikli olarak Osmanlı kostümleri, gelenek ve görenekleri hakkında
başta Prof. Dr. Nurhan ATASOY, Prof. Dr. Metin AND, Doc. Dr. Hülya
TEZCAN, Prof. Önder KÜÇÜKERMAN, Esin ATIL, Gül İREPOĞLU, Suraya
FAROQHI’nin yazmış olduğu kitaplar, diğer uzmanlaşmış bilgiler
ve görsellikler içeren kitaplar, yerli ve yabancı tekstil konusunda
uzman yazarların İslam tekstili hakkında yazdıkları kitaplar,
Osmanlı döneminde ülkemize gelmiş Lady Montegu, Moltke, Georgevitis,
Harborne, Kassel, Michele Grêce, Leslie P. Pıerce ve diğer gezginlerin
ve yazarların kitaplarını okudum. Arşivlere girip yüzlerce hatta
binlerce dökümanı da okuyup inceledim.
“Payitaht İstanbul” da bulunan saraylar, müzeler, camii ve türbeleri
baştan sona gezdim, fotograflar ile detaylar belirledim.
Bütün bu incelemelerin ve dökümanların bilgileri, bu proje için
sağlanan olanaklarla birleştirildi. Kostümlerin uygulama ve dikim
işlemleri başladı.
Projenin kostüm uygulama bölümü:
I. BÖLÜM 13.yy. - 18.yy için, kostüm işine senelerini vermiş
çalışma biçimleri günümüzde uygulanan dikiş ve kesim tekniklerinden
farklı olan İ.B.Ş.Tiyatrolarının, konusunda uzman ustaları geldi
Kaftanların kesimi: Kullanılan kumaşlar kalındı. Kaftan
başına 20 metreye yakın kumaş kesildi, üzerine kürklerini ilave
edip entarisi, şalvarı iç mintani kavuğu derken kullanılan kumaşın
metresi kostüm başına 35 metre civarında oldu.
II. BÖLÜM 19.yy. - 20.yy. Avrupalılaşan giyim, son 7 Padişahın
kostüm ve paltoları kesilip aslına uygun dikildi.
|